Een medewerker werkt thuis, een leverancier moet tijdelijk bij een applicatie kunnen en de praktijksoftware draait in de cloud. Dan is veilige toegang geen technische bijzaak meer. Bij zero trust versus VPN toegang gaat het niet alleen om de vraag welke oplossing moderner is. De kernvraag is: wie mag precies waar bij, vanaf welk apparaat en onder welke voorwaarden?
Voor veel organisaties is een VPN jarenlang een logische keuze geweest. Het creëert een beveiligde verbinding tussen een medewerker en het bedrijfsnetwerk. Dat werkt vaak goed, zeker als medewerkers enkele interne systemen moeten gebruiken. Maar de manier waarop we werken is veranderd. Applicaties staan vaker in de cloud, medewerkers werken vanaf verschillende locaties en cybercriminelen richten zich nadrukkelijk op gestolen inloggegevens.
Zero trust sluit beter aan op die werkelijkheid, maar is niet automatisch voor iedere situatie de directe vervanger van een VPN. Een goede keuze begint daarom met inzicht in uw werkwijze, applicaties en risico's.
Wat is VPN-toegang?
VPN staat voor Virtual Private Network. Een medewerker maakt via internet een versleutelde verbinding met het bedrijfsnetwerk. Daarna werkt die medewerker vaak alsof hij of zij op kantoor is aangesloten.
Dat is overzichtelijk. Een VPN kan toegang bieden tot een fileserver, een interne applicatie of een systeem dat nog niet via internet bereikbaar mag zijn. Vooral in omgevingen met veel lokale infrastructuur is dit praktisch. Beheer is bovendien goed mogelijk wanneer de inrichting, updates en toegangsrechten consequent worden gecontroleerd.
De beperking zit in het uitgangspunt. Een VPN geeft meestal toegang tot een netwerksegment. Ook als iemand slechts één toepassing nodig heeft, komt die persoon technisch gezien verder het netwerk in. Hoe ruim die toegang precies is, hangt af van de configuratie. Een zorgvuldig ingerichte VPN beperkt die rechten, maar vraagt wel om scherp beheer.
Wanneer een wachtwoord wordt buitgemaakt of een onbeheerd apparaat toegang krijgt, kan een aanvaller via de VPN proberen verder te komen. Multifactor-authenticatie, waarbij naast een wachtwoord een extra controle nodig is, verkleint dat risico aanzienlijk. Het neemt echter niet alle risico's weg die horen bij brede netwerktoegang.
Zero trust versus VPN-toegang: het belangrijkste verschil
Zero trust betekent niet dat u uw medewerkers niet vertrouwt. Het betekent dat een verbinding, gebruiker of apparaat niet automatisch wordt vertrouwd omdat die zich al binnen het netwerk bevindt. Elke toegangsaanvraag wordt gecontroleerd op basis van identiteit, rechten, apparaatstatus en context.
In plaats van toegang tot het hele netwerk krijgt een medewerker toegang tot precies de applicatie of data die nodig is. Een financieel medewerker kan bijvoorbeeld bij de boekhoudapplicatie, maar niet bij beheeromgevingen. Een mondzorgmedewerker kan vanuit huis alleen bij de systemen die nodig zijn voor de afgesproken werkzaamheden, zonder zicht op andere praktijkonderdelen.
Deze aanpak wordt vaak geleverd als Zero Trust Network Access, afgekort ZTNA. Daarbij wordt een applicatie beschikbaar gesteld aan de juiste gebruiker, zonder dat die gebruiker eerst een volledige netwerkverbinding krijgt. De applicatie blijft zo beter afgeschermd voor onbevoegde bezoekers op internet.
Het verschil is dus helder: VPN-toegang vertrekt doorgaans vanuit het netwerk, zero trust vanuit de gebruiker en de specifieke toepassing. Dat is een belangrijk onderscheid voor organisaties die met persoonsgegevens, patiëntgegevens of bedrijfsgevoelige informatie werken.
Waarom dit voor bedrijven en mondzorgpraktijken relevant is
Voor een mkb-organisatie kan een beveiligingsincident al snel leiden tot stilstand, herstelkosten en verlies van vertrouwen. Voor een mondzorgpraktijk staat nog meer op het spel. Patiëntgegevens zijn bijzonder gevoelig, de agenda moet bereikbaar blijven en behandelkamers kunnen niet wachten op een langdurig IT-herstel.
Tegelijkertijd moet beveiliging het werk niet onnodig moeilijk maken. Een praktijkhouder wil dat medewerkers snel in het juiste systeem kunnen werken. Een ondernemer wil dat een externe accountant of softwareleverancier alleen toegang krijgt tot wat nodig is, en dat die toegang weer verdwijnt wanneer de opdracht klaar is.
Zero trust helpt om die toegangsrechten gedetailleerder te regelen. U kunt voorwaarden stellen, zoals een beheerde laptop, actuele beveiligingsupdates en multifactor-authenticatie. Ook kunt u toegang blokkeren wanneer een apparaat niet aan de afgesproken beveiligingseisen voldoet.
Daar staat tegenover dat zero trust een goede voorbereiding vraagt. Rollen moeten kloppen, applicaties moeten in beeld zijn en uitzonderingen moeten bewust worden ingericht. Wie zonder plan alle bestaande toegang dichtzet, belemmert al snel de dagelijkse operatie. Veiligheid werkt alleen als medewerkers hun werk kunnen blijven doen.
Wanneer is een VPN nog een goede keuze?
Een VPN is niet ineens onveilig of verouderd. In bepaalde situaties blijft het een passende oplossing. Denk aan een bedrijf met een beperkt aantal beheerde werkplekken, enkele interne toepassingen en een duidelijke groep medewerkers die op afstand werkt. Ook voor tijdelijk beheer van oudere systemen kan een VPN nodig blijven, omdat die systemen niet altijd geschikt zijn voor moderne applicatietoegang.
Voorwaarde is wel dat de basis op orde is. Gebruik multifactor-authenticatie, geef medewerkers alleen de rechten die zij nodig hebben en houd VPN-software actueel. Controleer ook of oude accounts, voormalige medewerkers en ongebruikte toegangsregels daadwerkelijk zijn verwijderd.
Een VPN past minder goed wanneer veel verschillende externe partijen toegang vragen, applicaties grotendeels in de cloud staan of medewerkers met eigen, onbeheerde apparaten willen werken. In die gevallen wordt het beheer van netwerktoegang al snel ingewikkeld en neemt het risico op te ruime rechten toe.
Wanneer levert zero trust meer op?
Zero trust biedt vooral voordeel wanneer toegang flexibel moet zijn, maar controle niet mag verslappen. Dat geldt bijvoorbeeld voor organisaties met hybride werken, meerdere vestigingen, cloudapplicaties en externe samenwerkingspartners.
De aanpak is ook waardevol wanneer u duidelijk wilt kunnen aantonen wie toegang heeft gehad tot welke applicatie. Dat helpt bij interne controles en bij het zorgvuldig omgaan met privacygevoelige gegevens. Voor mondzorgpraktijken is dat extra relevant: niet iedere medewerker hoeft dezelfde patiëntinformatie of beheerfunctionaliteit te zien.
Een ander voordeel is dat u de schade van een gestolen account beter kunt beperken. Een aanvaller die toch inlogt, krijgt niet vanzelf toegang tot het hele netwerk. De rechten blijven beperkt tot de applicaties waarvoor dat account is geautoriseerd. Dat is geen garantie dat er niets kan gebeuren, maar het verkleint de mogelijke impact aanzienlijk.
Ook hier geldt een nuance. Zero trust lost zwakke wachtwoorden, onoplettendheid of verouderde apparaten niet zelfstandig op. Het is een onderdeel van een bredere beveiligingsaanpak met goed werkplekbeheer, actuele software, back-ups, monitoring en duidelijke afspraken met medewerkers.
Praktisch overstappen zonder de bedrijfsvoering te verstoren
Een overstap hoeft niet in één keer. Sterker nog, gefaseerd werken is meestal verstandiger. Begin met een overzicht van alle applicaties, gebruikersgroepen, apparaten en externe partijen die nu toegang hebben. Vaak blijkt dan dat accounts of rechten al jaren bestaan zonder duidelijke eigenaar.
Bepaal vervolgens welke toepassingen het meest kritisch zijn en welke toegang relatief eenvoudig te moderniseren is. Een cloudapplicatie met centrale identiteitsbeheer is vaak een geschikte eerste stap. Daarna kunt u kijken naar interne systemen, externe leveranciers en uitzonderingen zoals apparatuur op locatie.
Leg per rol vast wat iemand nodig heeft om te werken. Niet de functietitel op papier, maar de feitelijke werkzaamheden zijn leidend. Een balie medewerker, behandelaar, praktijkmanager en externe ICT-specialist hebben andere toegangsbehoeften. Door die vooraf concreet te maken, voorkomt u dat medewerkers tijdens de overgang onverwacht worden geblokkeerd.
Test altijd met een kleine gebruikersgroep. Controleer niet alleen of inloggen technisch lukt, maar ook of de dagelijkse processen soepel blijven lopen. Kan iemand bij een patiëntdossier wanneer dat nodig is? Werkt een koppeling met apparatuur nog? Is ondersteuning snel beschikbaar als er iets afwijkt? Deze praktische vragen bepalen of een beveiligingsmaatregel ook echt gedragen wordt.
Kies voor controle die past bij uw organisatie
De beste keuze is zelden alleen VPN of alleen zero trust. Veel organisaties werken tijdelijk of structureel met een combinatie. Een VPN kan nodig blijven voor een specifiek oud systeem, terwijl zero trust de toegang tot cloudapplicaties en externe partijen beter regelt. Belangrijk is dat iedere oplossing een duidelijke functie heeft en actief wordt beheerd.
TéGéTèl kijkt daarbij niet alleen naar de techniek, maar ook naar uw werkproces, continuïteit en verantwoordelijkheden. Juist daar ontstaat een toegangsmodel dat veilig is zonder onnodige vertraging voor medewerkers of patiënten.
Wie nu inzicht krijgt in accounts, apparaten en applicaties, maakt de stap naar betere toegangsbeveiliging beheersbaar. Begin daarom niet met een productkeuze, maar met de vraag welke toegang uw organisatie werkelijk nodig heeft - en welke toegang u niet langer hoeft te geven.